103 GODINE OD OSNIVANJA PRVOG SRPSKOG NARODNOG ODBORA


   Jedan vek i tri godine prošle su od kako su najugledniji velikobečkerečki prvaci, u dvorani u porti hrama Uspenja
Presvete Bogorodice u tadašnjem Velikom Bečkereku, osnovali prvi Srpski narodni
odbor, sa ciljem da se mirnim putem bez ispaljenog metka i prolivene kapi krvi, preuzme vlast u gradu, neposredno nakon oslobođenja u Prvom svetskom ratu.
  Dogodilo se to 31. oktobra 1918. godine, na slavu Svetog apostola Luke, a začetnik slobodarske ideje bio je doktor pravnih nauka Slavko Županski, rođen 1889. godine u obližnjem selu Melenci, koji je 1907. godine doktorirao pravo u Budimpešti i vratio se i otvorio advokatsku kancelariju u Velikom Bečkereku.
   – Slavko Županski je zajedno sa Dragutinom Mojićem pokrenuo Bečkerečke novine, koje su u praskozorje Prvog svetskog rata bile zabranjene – naglasio je istoričar Milan Radaković, direktor Zrenjaninske gimnazije, ponosan na činjenocu da ju je pohađao jedan od najznačajnih slobodarskih likova istorije današnjeg Zrenjanina.
  Austrougarska monarhija je do Prvog svetskog rata, bila među najmoćnijim i poznata kao zloglasna tamnica u kojoj Srbi, Hrvati, Slovenci, Rumuni, Slovaci i drugi narodi, na primer nisu imali nikakva nacionalna prava, za razliku od Nemaca i Mađra, koji su svesno vršili germanizaciju i mađarizaciju, a pavo glasa imali su samo imućni i bogati, bez obzira na nacionalnu pripadnost.
   – Jedan od najznačajnijih boraca za socijalna prava Srba, Rumuna, Slovaka, bio je dr Emil Gavrile, koji je, zajedno sa suprugom interniran u logor Kiškunhalaš u Mađarskoj, a njegov sledbenik bio je dr  Slavko Županski,  najzaslužniji za formiranje Odbora i srpske narodne garde – napominje istoričar Igor Micov, uz napomenu da ne treba zaboraviti ni ostale Velikobečkerečane, dr Andriju Vasića, protu Žarka Stakića, Dragutina Mojića, Živka Terzina, Milana Rakića, Paju Ristića, Svetozara Isakovića, Jeftu Vukova.
DIPLOMATSKA MISIJA DR ŽUPANSKOG
   Veliki Bečkerek, najviše zahvaljujući  diplomatskom iskustvu i idejama dr Slavka Županskog, preuzet je bez ispaljenog metka i prolivene krvi, mada je kako ukazuju neki istorijski spisi, imao i plan B, ukoliko stvari krenu po zlu i spremnuanoružanu gardu.
SVAKE GODINE POLAGANJE VENACA
    U porti crkve u Svetosavskoj ulici u Zrenjaninu, kao i na kući dr Županskog u neposrednoj blizini, obeležava se 31. oktobar kao Dan kada je na.Svetog Luku, osnovan prvi srpski Narodni odbor.
Tekst – B.Grujić, čitajte opširnije u Večernjim Novostima

foto: S. Sokolov